VKSND tỉnh Lai Châu kiến nghị phòng ngừa vi phạm trong lĩnh vực giải quyết tranh chấp đất đai

         Thông qua công tác kiểm sát thụ lý giải quyết vụ án Tranh chấp quyền sử dụng đất và đòi lại tài sản, giữa: nguyên đơn chị Phìn Thị N trú tại Bản Nậm Củm, xã Mường Tè, huyện Mường Tè; bị đơn chị Chim Thị Ph trú tại bản Pắc Ma, xã Mường Tè, huyện Mường Tè. Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Lai Châu nhận thấy việc giải quyết của UBND xã Mường Tè có một số vi phạm cụ thể:

         1. UBND xã chưa giải quyết triệt để nội dung tranh chấp đất đai của người yêu cầu Phìn Thị N (biên bản làm việc ngày 19/10/2013 chủ tịch UBND xã kết luận "Đất tại vị trí này đang tranh chấp thuộc hành lang an toàn giao thông đề nghị cấp trên không cấp sổ đỏ". Trong khi yêu cầu của chị N đề nghị UBND xã giải quyết buộc chị Ph trả lại đất và tài sản trên đất, tài sản phục vụ sinh hoạt do chị N và anh S tạo dựng trong thời kỳ chung sống với nhau trước khi chị Ph về ở với anh S. 

          2. Những vi phạm của UBND xã trong giải quyết tranh chấp:

          Thứ nhất: Không giải quyết làm rõ nguồn gốc đất tranh chấp, mà trước đó chị N đã được nguyên phó chủ tịch UBND xã ký xác nhận đất khai hoang phục hóa từ năm 2009;

         Thứ hai: Năm 2009 Tòa án huyện Mường Tè thụ lý giải quyết vụ án kiện xin ly hôn và chia tài sản chung của đương sự Phìn Thị N; cán bộ địa chính xã có tham gia trực tiếp cùng tòa án xác minh ngày 24/4/2009 "Kết luận trong biên bản xác minh của Tòa án tạm giao tài sản xác minh cho anh S quản lý sử dụng, anh S không được chuyển nhượng, chuyển dịch khi chưa có quyết định của cơ quan có thẩm quyền".

         Thứ ba: Năm 2013 Sở tài nguyên môi trường tỉnh Lai Châu đã thực hiện đo đạc quy chủ thửa đất tranh chấp "thuộc thửa số 201 tờ bản đồ 34(499449-8) diện tích 508,4 m2" nhưng UBND xã có công văn số 13 ngày 11/8/2017 trả lời cho Tòa án Mường Tè: “Thửa đất đang tranh chấp là nương sắn của gia đình chị N, năm 1999 bị nhà nước thu hồi giải tỏa làm đường. Sau khi san ủi ra bà N ông S lấn chiếm làm nhà ở. Sau đó không biết vì lý do gì bà N bỏ nhà đi. Ông S khi đó vẫn ở ổn định trên mảnh đất đó cùng bà Ph có đăng ký kết hôn, không có tranh chấp và phù hợp với quy hoạch. Năm 2013 sau khi ông S chết bà Ph làm thủ tục cấp giấy chứng nhận thì xảy ra tranh chấp với bà N, UBND xã đề nghị cấp trên không cấp sổ đỏ".   

          3. Việc hòa giải tranh chấp đất đai của UBND xã đã không tuân theo quy định tại điều Điều 135 Luật đất đai 2003 và Điều 202 Luật đất đai 2013:

          - UBND xã không phối hợp vời Phòng tài nguyên môi trường huyện Mường Tè để cùng giải quyết vụ việc (sau khi thụ lý phúc thẩm, tòa án tỉnh Lai Châu đã có công văn yêu cầu UBND huyện Mường Tè chỉ đạo Phòng tài nguyên trả lời). 

             - Thời hạn giải quyết vụ việc theo quy định là 45 ngày, kể từ ngày thụ lý giải quyết và phải quyết định giao đất cho ai được sử dụng (UBND xã chỉ kết luận không cấp giấy chứng nhận và đất thuộc UBND xã quản lý là không đúng với thực tế).

             4. Những vi phạm trên của UBND xã Mường Tè đã dẫn tới:

             - Tòa án huyện Mường Tè thụ lý giải quyết vụ án đã không phối hợp với UBND và Phòng tài nguyên môi trường huyện Mường Tè để giải quyết triệt để vụ án. Vận dụng biên bản làm việc của UBND xã Mường Tè nhận định giải quyết vụ án: Việc giao đất cho chị N hay chị Ph sử dụng không thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án nhân dân, Hội đồng xét xử không đặt vấn đề giải quyết yêu cầu đòi lại đất của chị N tại vụ án này. Phần quyết định tuyên xử của bản án không giải quyết giao đất cho ai sử dụng của Tòa án sơ thẩm, cũng như Kết luận của UBND xã Mường Tè đã vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng và chưa xem xét hết quyền lợi của đương sự yêu cầu theo quy định tại khoản 2, khoản 9 Điều 26 Bộ luật TTDS năm 2015, Điều 203 luật đất đai 2013.

         - Ngoài ra Hội đồng xem xét thẩm định tại chỗ, do Tòa án huyện có công văn đề nghị UBND và Phòng tài nguyên phối hợp giải quyết, đã không làm hết nhiệm vụ của mình. Không đo đạc diện tích, tứ cận tiếp giáp của mảnh đất tranh chấp, cụ thể: kích thước vật gắn với tài sản trên đất để định giá cho chính xác; Tiền chi phí xem xét thẩm định và định giá do ông Trưởng phòng Tài chính kế hoạch huyện tính chưa tuân theo quy định của pháp luật.

         - Chị N không đồng ý với bản án sơ thẩm của Tòa án huyện Mường Tè đã làm đơn kháng cáo; Tòa án tỉnh Lai Châu đã thụ lý phúc thẩm số 02 ngày 19/10/2017 và đưa vụ án ra xét xử và chấp nhận kháng cáo của chị Phìn Thị N hủy bản án sơ thẩm số 01/2017/HNGĐ ngày 26-27/9/2017 của Tòa án nhân dân huyện Mường Tè, giao hồ sơ cho cấp sơ thẩm giải quyết lại theo thủ tục chung.

        5. Nguyên nhân của vi phạm nêu trên

       Một là: UBND xã Mường Tè sau khi nhận được giấy xác nhận đất của chị N sau khi được các ông T, K giải trình xác nhận nhầm vị trí đất tranh chấp, đây là việc giải quyết khiếu nại về đất đai, nếu có căn cứ là đúng thì do UBND huyện giải quyết thu hồi giấy xác nhận mới đúng (ở đây ông Chủ tịch là người đang trực tiếp giải quyết vụ án tranh chấp, lại vừa thu hồi chính con dấu của UBND do ông nguyên phó chủ tịch sử dụng để xác nhận).

        Hai là: Do công tác quản lý, chỉ đạo, kiểm tra và giám sát kết quả giải quyết đơn thư khiếu nại về đất đai của lãnh đạo UBND huyện Mường Tè và cơ quan chuyên môn chưa sâu sát, chưa tích cực chủ động tham mưu và phối hợp với cấp xã để giải quyết kịp thời và đúng trình tự theo quy định của Luật đất đai về hòa giải tranh chấp đất đai và khiếu nại.

        Đây là một số dạng vi phạm trong hoạt động quản lý nhà nước, làm ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, thông qua việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ, VKSND đã phát hiện và kịp thời kiến nghị với đồng chí Chủ tịch UBND huyện Mường Tè để: phòng ngừa những vi phạm tương tự xẩy ra trên địa bàn huyện Mường Tè nói riêng và địa bàn tỉnh Lai Châu nói chung và cần tăng cường hơn nữa công tác quản lý, chỉ đạo các đơn vị thuộc thẩm quyền và phối hợp với các cơ quan chức năng trong việc giải quyết tranh chấp về đất đai trên địa bàn huyện, đảm bảo chính xác, đúng các quy định của pháp luật.

                                                           Nguyễn Huy Thắng

                                            Phó viện trưởng, VKSND tỉnh Lai Châu